Article Sidebar
Main Article Content
Knowledge base
The background of the undertaken research was constituted by the functioning of a historical palace for the professional association (Stowarzyszenie Architektów Polskich – SARP, i.e. Association of Polish Architects), where everyday needs are confronted with the historical fabric of the building. Well known as a monument, exposed on the urban axis of Foksal Street, the Zamoyski Palace exemplifies the history and evolution of Warsaw’s architectural ownership and changing functions. The aim of the study was to determine to what extent new goals for the use of historical buildings may serve the common good and fulfil new tasks, while not losing their original character of architectural substance. In the presented case, this question regards the maintenance and management of the formerly private residence for associative purposes. The author is involved in the activities of SARP, thus had interest in information on estate management; therefore, the work was proofread by scientific reviewers. The applied methods to conduct the presented research outcome included literature source queries (such as Warsaw’s monuments monographs, conservation inventories, and charts) and regular site visits (enlarged with repetitive photographic documentation). The analysis of the documentation of the course of transformations contributed to the completion of available data. The result is a presentation of a sample of buildings, owners, and styles as part of the national heritage. The Zamoyski Palace, the seat of the Association of Polish Architects, which preserves memories of Polish independence and contemporary history, offers material for reflection on the role of architecture and conservation in the past and on modern urban planning within the Warsaw landscape. In conclusion, the analysed example documents good practice in the preservation of the historical substance of the building (i.e. the addition of a neutral glazed exhibition pavilion or maintenance works), without the loss of its historical identity, built fabric, and urban role.
Article Details
Architektura Muratorplus (2022, October 27). Pałac Zamoyskich: siedziba SARP bez Endorfiny i po remoncie. https://architektura.muratorplus.pl/wydarzenia/palac-zamoyskich-siedziba-sarp-bez-endorfiny-i-po-remoncie-aa-4az5-RhNf-1E6y.html [accessed: 15.07.2025].
Barucki, T. (Ed.). (2001). Fragmenty stuletniej historii 1899‒1999. Ludzie, fakty, wydarzenia. W stulecie organizacji warszawskich architektów. Oddział Warszawski SARP.
Brzostek, B. (2021). Wstecz. Historia Warszawy od początku. Muzeum Warszawy.
Chrościcki, J. A., & Rottermund, A. (1977). Atlas architektury Warszawy. Arkady.
Davies, N. (1998). Europa. Rozprawa historyka z historią. Wydawnictwo Znak.
Davies, N. (2004). Powstanie ‘44. Wydawnictwo Znak.
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Dz.U. 1945 nr 50 poz. 279.
Domaradzki, K. (2016). Przestrzeń Warszawy. Tożsamość miasta a urbanistyka. Muzeum Powstania Warszawskiego.
Domaradzki, K., Jeleń, P., Gajewski, B., Maciak, E., Sawicka, D., & Sawicki, S. (2012). Projekt miejscowego planu zagospodarowania rejonu ulicy Foksal [unpublished].
Dutkowski, M. (2024). W stronę modernizmu. Architekt Romuald Miller. Centrum Architektury.
Geo-System. (2026). Miasto Warszawa – Śródmieście. https://e-mapa.net/ [accessed: 1.03.2026].
Górczyńska, M. (2016). The property restitution in Warsaw: renaissance or decline of pre-war buildings? Journal of Housing and the Built Environment, 31(2), 367‒386. http://doi.org/10.1007/s10901-015-9450-9
Górski, J. (1988). Warszawa w latach 1944‒1949. Odbudowa. PWN.
InfoArchitekta.pl (2023, April 25). Od Vauxhall do Foksal. Historyczne inspiracje w projektowaniu. https://www.infoarchitekta.pl/artykuly:4-projekty:24424-od-vauxhall-do-foksal-historyczne-inspiracje-w-projektowaniu.html [accessed: 15.07.2025].
Jaroszewski, T. S. (1985). Księga pałaców Warszawy. Interpress.
Jaroszewski, T. S. (1987). Pałac Zamoyskich na Foksalu. PWN.
Jeleński, T. (2018). Practices of Built Heritage Post-Disaster Reconstruction for Resilient Cities. Buildings, 8(4), 53. https://doi.org/10.3390/buildings8040053
Kaczorowski, B., & Wydawnictwo Naukowe PWN. (1994). Encyklopedia Warszawy. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kasprzycki, J. (1997). Korzenie miasta. Warszawskie pożegnania. Tom II. Śródmieście północne. Wydawnictwo Veda.
Kempiński, M., & Ziajkowska, E. (2021). ŚRÓD PN. Ilustrowany atlas architektury Śródmieścia Północnego. Centrum Architektury.
Koszewska, J. (2024). Common good in the urban context – insights from theoretical frameworks. Acta Scientiarum Polonorum. Architectura, 23, 210‒222. https://doi.org/10.22630/ASPA.2024.23.15
Koszewska, J. (2025). Finnish Houses Estate Technology in Warsaw in the Context of the Local Wooden Architecture Heritage. Annals of Warsaw University of Life Sciences – SGGW. Forestry and Wood Technology, 132, 80‒105. https://doi.org/10.5604/01.3001.0055.5631
Koszewska, J., & Mika, G. (2015). MOK PN. Ilustrowany atlas architektury północnego Mokotowa. Centrum Architektury.
Kozłowska, I., & Rek-Lipczyńska, A. (2025). The Protection of Cultural Heritage in Poland in the Process of Enhancing the Energy Performance of Historic Buildings: An Analysis of Recent Strategic Policy Documents of the European Union and Poland (2005–2025). Buildings, 15, 4360. https://doi.org/10.3390/buildings15234360
Kuletskaya D., & Willam, A. (2022) Warsaw and its Land: Property Rights on Urban Land in Transition. Architectural Histories, 10(1). https://doi.org/10.16995/ah.8296
Kusiak, J. (2019). Rule of Law and Rules-Lawyering: Legal Corruption and ‘Reprivatisation Busines’ in Warsaw. International Journal of Urban and Regional Research, 43(3). https://doi.org/10.1111/1468-2427.12702
Kwiatkowski, M. (1993). Wspomnienie dawnej Warszawy. Warszawa i warszawiacy na starej fotografii z lat 1860‒1914. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Leśniakowska, M. (2005). Architektura w Warszawie (3rd ed.). Arkada. Pracownia Historii Sztuki.
Madurowicz, M. (2007). Miejska przestrzeń tożsamości Warszawy. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Majewski, J. S., & Markiewicz, T. (1998). Warszawa nie odbudowana. Wydawnictwo DiG.
Majewski, J., Bartoszewicz, D., Urzykowski, T., & Żelazowska, A. (Eds.). (2009). Spacerownik warszawski 1. Agora.
MarcinS (2025, May 16). Pałac Zamoyskich w Warszawie – Foksal, 1:150 by Papierowy Konstrukt [forum post]. Kartonwork.pl. https://www.kartonwork.pl/forum/viewtopic.php?t=19816 [accessed: 15.07.2025].
Mordyński, K. (2021). Sny o Warszawie. Wizje przebudowy miasta 1945‒52. Wydawnictwo Prószyński i Spółka.
Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki [NIAiU]. (2020). About. https://niaiu.pl/en/about/ [accessed: 25.02.2026].
Narodowy Instytut Dziedzictwa [NID]. (1963a). Pałac Zamoyskich. https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-253637/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_14_EN.13038/3 [accessed: 15.02.2026].
Narodowy Instytut Dziedzictwa [NID]. (1963b). Pałac Zamoyskich. Domek dozorcy [reg. 659/2]. Zabytek.pl. https://zabytek.pl/pl/obiekty/zespol-d.-palacu-zamoysk-673089 [accessed: 15.07.2025].
Narodowy Instytut Dziedzictwa [NID]. (1963c). Pałac Zamoyskich. Oficyna mieszkalna [reg. 659/2]. Zabytek.pl. https://zabytek.pl/pl/obiekty/zespol-d.-palacu-zamoysk-673089 [accessed: 15.07.2025].
Narodowy Instytut Dziedzictwa [NID]. (1963d). Pałac Zamoyskich. Pałac [reg. 659/1]. Zabytek.pl. https://zabytek.pl/pl/obiekty/zespol-d.-palacu-zamoysk-673089 [accessed: 15.07.2025].
Narodowy Instytut Dziedzictwa [NID]. (1963e). Pałac Zamoyskich. Park [reg. 658]. Zabytek.pl. https://zabytek.pl/pl/obiekty/zespol-d.-palacu-zamoysk-673089 [accessed: 15.07.2025].
Obwieszczenie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków. Dz.U. 2021 poz. 81.
Oddział Warszawski SARP [SAPP Warszawa]. (2018). Lista dóbr dziedzictwa kultury współczesnej. https://sarp.warszawa.pl/lista-dobr-kultury-wspolczesnej/ [accessed: 05.02.2026].
Pałac na Foksal. (2025). Sala Eventowa & Ogród. Palacnafoksal.pl. https://palacnafoksal.pl/eventogrod [accessed: 10.07.2025].
Piątek, G. (2020). Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944‒1949. Wydawnictwo W.A.B.
Polskiezabytki.pl (2025). Warszawa – Pałac Zamoyskich (ul. Foksal 1/2/4). http://polskiezabytki.pl/m/obiekt/7854/Warszawa/ [accessed: 15.07.2025].
Privitera, R., & Jelo, G. (2025). Built Heritage Preservation and Climate Change Adaptation in Historic Cities: Facing Challenges Posed by Nature-Based Solutions. Sustainability, 17(13), 5693. https://doi.org/10.3390/su17135693
Przywara, A. (Ed.). (2023). Zgruzowstanie. Przeszłość i przyszłość ruin w architekturze. Muzeum Warszawy.
Serwis mapowy miasta stołecznego Warszawy. (2025). Homepage. https://mapa.um.warszawa.pl/ [accessed: 15.07.2025].
Sołtys, M. (2022). Pawilon wystawowy SARP-u w kręgu zainteresowań służb konserwatorskich. In Modernizm w architekturze Warszawy lat 60. – perspektywy ochrony konserwatorskiej. Seminarium organizowane przez biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków, 20.11.2012.
Sołtys, M., & Jaszczyński, K. (2012). Barwy ruin. Warszawa i Polska w odbudowie na zdjęciach Henry’ego N. Cobba [The colors of ruin. The reconstruction of Warsaw and Poland in the Photographs of Henry N. Cobb]. Dom Spotkań z Historią.
Sołtys, M., & Kuciński, M. (2014). Archimapa. Dziedzictwo architektury Warszawy lat 1945‒1989. Muzeum Powstania Warszawskiego.
Stowarzyszenie Architektów Polskich [SARP]. (2014, 1 March). Historia SARP. https://www.sarp.pl/pokaz/historia_sarp,1833 [accessed: 15.07.2025].
Szymański, M. (2015). 2x Warszawa. Przewodnik z 1893 i 2015. Ciekawe Miejsca.
Uchwała nr LII/1278/2017 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 6 lipca 2017 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulicy Foksal. https://bip.warszawa.pl/documents/53790/4419672/1278_uch.pdf/767d4599-4b08-a7fc-ccca-02ea79fb60bd?t=1720537659520 [accessed: 25.02.2026].
UliceTwojegoMiasta.pl. (2025). Homepage. https://www.ulicetwojegomiasta.pl/ [accessed: 15.07.2025].
Urząd m.st. Warszawy. (2018, November 27). Zodiak wraca na mapę Warszawy. https://um.warszawa.pl/-/zodiak-wraca-na-mape-warszawy [accessed: 15.02.2026].
Urząd m.st. Warszawy. (2020, June 18). Pałac Zamoyskich przy ul. Foksal 2. https://um.warszawa.pl/waw/zabytki/-/palac-zamoyskich-przy-ul-foksal-2 [accessed: 15.07.2025].
Vauxhallgardens.com. (2025). Vauxhall gardens in London. https://www.vauxhallgardens.com/ [accessed: 01.03.2026].
Wikipedia. (2023, July 5). Pałac Konstantego Zamoyskiego w Warszawie. https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%82ac_Konstantego_Zamoyskiego_w_Warszawie [accessed: 15.07.2025].
Wydawnictwo Naukowe PWN. (n.d.). entry: Marconi Leandro (Leander). In Encyklopedia PWN. https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Marconi-Leandro-Leander;3937646.html [accessed: 15.07.2025].
Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 września 1994 r. w sprawie uznania za pomnik historii. M.P. 1994 nr 50 poz. 423.
Związek Polskich Artystów Plastyków [ZPAP]. (2026). Homepage. https://zpap.pl/ [accessed: 10.02.2026].
Downloads
- Joanna Koszewska, Common good in the urban context – insights from theoretical frameworks , Acta Scientiarum Polonorum. Architectura: Vol. 23 (2024)
- Anna Stefańska, Katarzyna Walasek, Małgorzata Kurcjusz, Barbara Warzecha, Joanna Koszewska, Piotr Niemczak, Contemporary design of sustainable campus spaces: A case study of the extension of the Water Centre at the Warsaw University of Life Sciences – SGGW , Acta Scientiarum Polonorum. Architectura: Vol. 24 (2025)
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.